Meer dan 60 procent van onze planeet bestaat uit zeeën dieper dan 1,5 km.
Deze diepzee is de grootste habitat ter wereld en is grotendeels onbekend.
Ga met ons mee naar de bodem van de diepzee...
...naar een vreemde, nog verscholen wereld.
Hier leven 's werelds meest eigenaardige dieren.
Vissen flitsen in de duisternis.
Tijdens iedere duik worden er weer nieuwe soorten ontdekt.
De ruimte is meer verkend dan deze diepzee.
Reis met ons mee naar de peilloze diepte.
~ De diepzee ~
Een potvis neemt een teug adem, genoeg voor ruim een uur.
Hij laat het warme oppervlaktewater achter zich...
...en gaat op weg naar de koude, duistere dieptes van de diepzee.
Hij ademt lucht in met dezelfde druk als wij.
Maar op meer dan 1000 meter diepte is die druk 100 keer hoger...
..en zijn longen worden tot 1 procent van hun volume gereduceerd.
Om de potvis te volgen, gebruiken we de modernste duikboot.
Een bol van acrylaat met 12 centimeter dikke wanden...
...beschermt de bestuurder en onze cameraman tegen de enorme druk...
...zodat de duikboot op meer dan 900 meter diepte kan komen.
Met iedere meter wordt de druk hoger en het zonlicht minder.
Op 300 meter diepte is het al erg donker en het wordt al snel kouder.
We zijn in de schemerzone.
Een halfduistere wereld waar veel dieren helemaal doorzichtig zijn.
Hier moet een dier kunnen zien, maar hij moet zelf niet worden gezien.
Een reuzenvlokreeftje, 12 centimeter lang en bijna helemaal doorzichtig.
Zijn kop bestaat uit twee enorme ogen...
...waarmee hij zijn prooi probeert te vinden.
Nog zo'n monsterlijk vlokreeftje, inspiratiebron voor 'Alien'.
Ze leeft met haar roze nageslacht in het gestolen lichaam van een kwal.
Deze indrukwekkende grijpers en die grote ogen maken haar 'n echte rover.
Zelfs ontwikkelde dieren worden hier doorzichtig.
De inktvis is een van de hoogste ongewervelde dieren...
...maar omdat deze nooit een hard oppervlak tegenkomt...
...hoeft zijn lichaam niet zo robuust te zijn.
Er is een rijke verscheidenheid aan kwallen die alleen in de diepzee leven.
Duizenden kleine trilhaartjes stuwen ze door een wereld zonder muren.
Ze zijn onzichtbaar in de duisternis en vinden hun prooi op de tast.
Kamkwallen gebruiken kleverige netten om roeipootkreeftjes te vangen.
Maar de meest uitgebreide val wordt wel door staatkwallen gezet.
Dit is de kop van een koloniale kwal die wel 40 meter lang kan worden.
Miljoenen piepkleine angels drijven rond in de zee.
500 meter diep komt er zelfs in het helderste water bijna geen zonlicht.
In ieder geval zo weinig dat wij niets meer zien, maar andere wel
Overleven draait hier om zien, en niet gezien worden.
Paarlemoervissen weten dit spel heel goed te spelen.
Ze hebben grote, lichtgevoelige ogen om hun prooi te zoeken...
...maar hun lijf is plat.
Hun zijkant is zilverkleurig.
Van voren af zijn ze net zichtbaar, maar zodra ze zich omdraaien...
...weerkaatst hun zijkant de resten van het blauwe oppervlaktelicht...
...en verdwijnen ze in de duisternis.
Hele scholen kunnen zich op deze wijze verbergen.
Maar hoe zit 't met de onderkant?
Met hun buisvormige ogen kunnen veel roofvissen hun prooi waarnemen.
Hun silhouet tekent zich af tegen het nauwelijks zichtbare schijnsel.
Paarlemoervissen weten hoe ze andere ogen om de tuin kunnen leiden.
Op hun buik zitten lichtgevende cellen die fotoforen worden genoemd.
Hiermee kunnen ze het veranderende licht van boven nabootsen.
Zo wordt hun silhouet onderbroken en zijn ze bijna onzichtbaar.
Bijna.
Maar dit zijn geen gewone ogen.
Deze enorme, gele lenzen kunnen onderscheid maken...
...tussen licht van fotoforen en zonlicht.
Je ontsnapt aan de een, maar loopt in de armen van een ander.
Een evolutionaire wedloop die al miljoenen jaren wordt gevoerd.
Als je dieper gaat dan 1000 meter, betreed je de donkere zone.
Hier komt geen zonlicht. De temperatuur van het water is lager dan 4 graden.
De druk is ruim 100 keer groter dan aan het oppervlak.
Hier is nog minder leven. Het is een donkere, gevaarlijke wereld.
Verhoudingsgewijs zijn dit de grootste tanden in de oceaan.
De eigenaar kan z'n bek niet eens dichtdoen.
We hebben 't over de anoplogaster.
Anders dan de meeste diepzeevissen heeft deze jager krachtige spieren.
Op deze diepte is voedsel schaars...
...en kunnen de roofvissen niet kieskeurig zijn.
Veel dieren hier zijn donkerrood, zoals deze diepzeekwal.
In het licht van de duikboot zien we een spectaculair kleurenpalet.
Rood licht komt normaal gesproken niet zo diep...
...waardoor dieren met rood pigment pikzwart zijn, onzichtbaar.
Het draait niet alleen maar om zicht, vele hebben juist piepkleine ogen.
Op hun dunne stokachtige lijf zitten organen om beweging waar te nemen.
Dit monster van bijna een halve meter is een harige zeeduivel.
Dit is de eerste keer dat we hem zien.
Hij heeft honderden voelsprieten die de beweging waarnemen van prooi...
...die zo dom is om te dicht bij deze bewegingloze roofvis te komen.
Maar dit is de vreemdste diepzeevis die we tot nu toe hebben ontdekt.
Aan zijn kop hangt een uiterst gevoelige staart van één meter lang.
Zijn ogen zijn piepklein, maar zijn bek is gigantisch.
Hij wordt wel schrokpaling genoemd, omdat hij zo'n enorme slokop is.
Roerloos hangt hij in het water en met z'n enorme bek pakt hij z'n prooi...
...groot én klein.
Hij kan een prooi opslokken die net zo groot is als hijzelf.
Heel nuttig als je niet weet wanneer de volgende maaltijd voorbijkomt.
Zelfs in de donkere zone is er wel wat licht.
Als de lichten van de duikboot uit zijn, zie je buiten een vuurwerkshow.
Deze lichtjes komen van dieren. Bio-verlichting.
Een zeeduivel flitst in de duisternis.
Het licht wordt opgewekt door bacteriën die zich in het lokaas bevinden...
...en die de prooi naar deze moordzuchtige tanden lokken.
Er zijn allerlei soorten lokmiddelen in de duisternis.
Kom maar in m'n mond, klein visje.
En wat is het doel van dit lokmiddel dat op een lange stok zit...
...ver weg van de enge tanden van de eigenaar?
Wie zal 't zeggen, maar hij heeft nog een enorm lichtgevend lokmiddel...
...veel dichter bij zijn bek.
Deze vissen heten hengelaars omdat ze hun lokaas net zo gebruiken...
...als sommige vissers hun kunstvlieg.
Voor een pijlinktvis met z'n enorme ogen is dit uiterst intrigerend.
Het zou wel 's eten kunnen zijn.
Een fijn maaltje voor een vis met een rekbare maag.
Om een mannetje of een wijfje te lokken is vaak nog moeilijker.
Lokaas dat licht geeft helpt wellicht, maar mannetjes hebben dat niet.
Ze zijn tien keer zo klein als de wijfjes.
En het enige wat ze willen is een partner vinden.
Zij laat chemicaliën vrij die hij met een speciaal wit orgaan opsnuift.
Als hij een partner heeft gevonden...
...bijt hij in haar buik met speciale tanden.
Hij moet permanent aan haar vast blijven zitten.
Binnen een paar weken is hij helemaal één met het wijfje...
...en hij blijft de rest van zijn leven bij haar.
Met haar bloed voorziet zij hem van alle voedingsstoffen...
...en zij krijgt van hem een voortdurende stroom sperma.
Een geniale oplossing voor het partnerprobleem in de diepzee.
Als hulpmiddel in de strijd tussen jager en prooi...
...hebben sommige vissen koplampen.
Deze lichtgevende fotoforen onder de ogen...
...kunnen worden gebruikt voor het opsporen van prooi.
Het meeste bio-licht in de diepzee is blauw of groenachtig blauw.
Slechts een paar roofvissen brengen rood licht voort.
Zo wordt rode prooi zichtbaar in de duisternis.
Rood licht komt maar weinig voor en de meeste dieren kunnen 't niet zien.
Alleen deze vissen kunnen dat.
Het zijn een soort sluipschutters die zelf onzichtbaar zijn.
Dit roeipootkreeftje onderneemt dan ook geen actie.
Bio-licht is nuttig voor de vlucht én voor de aanval.
Een garnaal voelt gevaar.
Hij tolt rond en er komt lichtgevende kleefstof vrij.
Net een inbraakalarm: De aanvaller schrikt...
...en blijft verlicht en kwetsbaar achter.
Deze fonkelende lichtjes komen van roeipootkreeftjes.
Zo communiceren ze met elkaar en brengen ze hun vijand in verwarring.
De meest gevoelige ogen heeft wel 't reuzenmosselkreeftje.
Ze zijn zo groot als een erwt, maar voor een mosselkreeftje is dat enorm.
Roeipootkreeftjes zijn hun lievelingsprooi...
...en ze gaan er ook actief naar op zoek.
Maar deze weet hoe hij een mossel- kreeftje om de tuin kan leiden.
Hij lost een lading lichtgevend vloeistof.
Het licht wordt vertraagd, net als bij een dieptebom.
Rondtollend en in verward gaat het mosselkreeftje achter de flitsen aan.
En 't roeipootkreeftje verdwijnt ongezien in de duisternis.
Het ultieme verdedigingsmechanisme is de lichtshow van deze diepzeekwal.
Zo jaagt hij blijkbaar zijn vijanden de schrik aan.
Deze heldere lichtjes komen van de vuurvlieginktvis.
Ze leven op 300 meter diepte, buiten bereik van de vissersnetten.
In de lente komen ze iedere avond naar de oppervlakte.
Het helderste licht komt van de toppen van hun tentakels.
In de duisternis van de diepzee komt hun lichtvertoon pas goed tot uiting.
Niet alleen hun tentakels, maar hun hele lijf is bedekt met fotoforen.
De functie van de tentakeltoppen is wellicht het lokken van partners...
...of het verwarren van roofvijanden. De rest is waarschijnlijk camouflage.
Een contraschaduw voor de inktvis als hij omhoog reist, de schemerzone in.
Elke avond in de lente komen ze naar de oppervlakte om kuit te schieten.
Voor de dageraad gaan ze weer terug. Hun eitjes blijven achter.
De dagelijkse zonnecyclus is van grote invloed op 't leven in de diepzee.
De zonsondergang is het startsein voor de grootste migratie van organismen.
Duizend miljoen ton dieren reizen dan vanuit het duistergebied...
...naar het rijkere oppervlaktewater.
Kleine grazers zijn er als eerste, op zoek naar microscopische plantjes.
Dan komen de rovers.
Een grote verscheidenheid aan dieren sluit zich aan bij het konvooi...
...of doet zich er te goed aan.
Vele reizen honderden meters omhoog...
...en als de zon opkomt en ze kwetsbaar worden...
...keren ze terug naar de veilige duisternis van de diepte.
De zonnestralen reiken niet verder dan de bovenste laag van 100 meter.
Alleen hier vindt fotosynthese plaats en kan koraalrif gedijen.
Als je deze dunne, rijke laag met zijn koraalrif achter je laat...
...kom je in een wereld terecht die veel meer eist.
Onder de 150 meter vindt er geen fotosynthese meer plaats.
Hier vind je geen planten, alleen maar dieren.
De dieren hier vangen zeesneeuw.
Deeltjes van dode dieren en planten die naar beneden drijven.
Zo zijn ze via deze organismen ook afhankelijk van de energie van de zon.
Dicht bij de zeebodem aangekomen...
...maken we een reis naar het diepste wezen van de diepzee.
Een wereld die compleet anders is dan die van het tussenwater daarboven.
Op ongeveer 300 meter diepte komen we bij de continentale helling.
Deze strekt zich uit tot 250 kilometer uit de kust...
...en helt geleidelijk af tot een maximum diepte van 4000 meter.
De temperatuur van het water zakt onder de 4 graden Celsius...
...en de druk hier kan wel 400 keer hoger worden dan aan het oppervlak.
Zonder de lampen van de duikboot zou 't aardedonker zijn.
Het water is kristalhelder, omdat er bijna geen organisch materiaal is.
Slechts 3 procent van het potentiële voedsel komt hier terecht.
Het gebied lijkt helemaal verlaten te zijn...
...maar als je beter kijkt zie je overal sporen.
Zelfs hier is er leven.
Deze dieren zouden aan het oppervlak onmiddellijk sterven.
Alleen vanuit een duikboot kun je hun normale gedrag gadeslaan.
Vele zijn nieuw voor de wetenschap.
De bodem van de diepzee wordt bevolkt door stekelhuiden...
...zeekomkommers, slangsterren en zeeëgels.
Met z'n miljoenen bewegen ze over het zeebed...
...en zuigen onderweg alles op wat eetbaar is.
Ze komen in alle soorten en maten en zijn heel dun verspreid...
...maar de diepzeebodem is zo groot dat ze enorm in aantal zijn.
Met die stekels kun je je goed verdedigen...
...maar bij het paren zijn ze niet zo handig.
Om op deze grote, lege zeebodem een partner te vinden, is niet makkelijk.
Sommige zeeëgels klitten samen, zodat ze altijd iemand bij de hand te hebben.
Rotsafzettingen zijn een goede vindplaats...
...voor voedsel dat anders wegdrijft.
Deze zeelelies lijken net planten, maar het zijn dieren.
Door deze lange stengels kunnen hun voedseltentakels...
...in de goede stroomrichting worden geplaatst.
Deeltjes worden door de armen opgeveegd en naar hun bek gebracht.
Kleine vlokreeftjes die de buit willen stelen, worden zo weggemept.
Koraalrif zou hier niet kunnen bestaan...
...maar onlangs is op 2000 meter diepte een nieuw soort koraal ontdekt.
In het koude water van een Noorse fjord...
...bevindt zich een diepzeerif van 30 meter hoog en 200 meter lang.
Dit koraal krijgt geen zonne-energie en moet efficiënt aan voedsel komen.
Zijn poliepen zijn veel groter dan die van oppervlaktekoraal.
Dit zijn de grootste koraalpoliepen die er zijn.
Ze zijn van het diepzeepaddestoelkoraal.
Met hun 3 cm lange tentakels grijpen ze verder dan ieder ander koraal.
De noodzaak om ieder deeltje voedsel dat voorbijkomt te pakken...
...heeft veel dieren aanzienlijk veranderd.
De meeste manteldiertjes zijn filtervoeders...
...maar deze is veranderd in een jager...
...en zijn vergrote zuigbuis is een enorme val geworden.
De meeste zeekomkommers komen niet van de bodem af.
Deze bijzondere diepzeesoorten doen dat wel.
Met hun huidflappen kunnen ze ver boven de zeebodem zwemmen.
Dan zakken ze naar beneden en landen met een beetje geluk op vers voedsel.
Dit moet wel het dier zijn met het meest bijzondere ontwerp.
Deze borstelworm houdt zijn kloppende lijf doorgaans op de bodem.
Deze worm zwemt in het open water.
Hij beweegt zich voort met zijn gele kraag...
...en vindt zo nieuwe voedselbronnen.
Of hij ontsnapt aan een roofvijand.
Dit is een draakvis, nauw verwant aan de haai en nog geen meter lang.
Met zijn gevoelsorganen kan hij jagen op de bodem...
...en met zijn verbazingwekkend grote ogen kan hij bio-licht waarnemen.
Grote vissen zie je hier bijna niet, er is simpelweg niet genoeg prooi.
De meeste zijn aaseters geworden.
Een dode tonijn is gesignaleerd door een diepzeepaling...
...en een grauwe haai.
Deze monsters kunnen wel 8 meter lang worden.
Het zijn levende fossielen...
...die 150 miljoen jaar lang onveranderd zijn gebleven.
Ze kunnen op 2500 meter diepte leven.
Er zijn er maar weinig die deze haaien hebben mogen waarnemen...
...en we weten dan ook bijna niets van hun gedrag.
Een tonijn is een voedzame maaltijd...
...maar heel soms komt er een echt grote vis op de zeebodem terecht.
Dit is het karkas van een grijze walvis van 30 ton.
Het ligt op de zeebodem, 1,5 kilometer lager.
Het ligt er pas zes weken...
...maar er zijn al honderden slijmprikken op af gekomen.
Deze oeroude aaseters zijn doorgaans als eerste bij een kadaver.
Ze komen van kilometers ver.
Ze hebben geen kaken, maar schrapen het vlees weg met hoornige tanden.
De volgende klant is de ijshaai, een echte diepzeespecialist.
Deze kan meer dan 7 meter lang worden...
...en is nog nooit op deze diepte gefilmd.
De gapende wonden in de walvis zijn zijn werk.
Hij heeft krachtige kaken en kan zo enorme stukken vlees afscheuren.
Haaien, slijmprikken en andere diepzee-aaseters...
...kunnen zich jarenlang te goed doen aan het karkas, voordat alles weg is.
Anderhalf jaar later gingen we terug en er lag alleen nog een kaal skelet.
Alsof er een exemplaar uit 't museum op de zeebodem was neergelegd.
Het leek helemaal verlaten te zijn...
...maar zelfs na zo lange tijd zat er nog wat vlees in de kop.
Slijmprikken hebben een skelet van kraakbeen en zijn zo flexibel...
...dat ze zichzelf kunnen oprollen om beter grip te krijgen.
Kleinere organismen hebben er ook van gegeten.
Een dikke band van witte bacteriën...
...liet de oorspronkelijke contouren van de walvis zien.
En op het skelet zaten bacteriekolonies...
...die energie uit de botten zelf haalden.
Opmerkelijk waren de borstelwormen...
...die de laatste eetbare deeltjes verzamelden.
Een nieuwe soort die alleen op kadavers van walvissen is gevonden.
Er zijn 178 verschillende dieren ontdekt op de wervels van één walvis.
De meeste zijn nog nergens anders ontdekt.
Deze walvis lag op 1500 meter diepte...
...en was niet gefilmd vanuit een duikboot met een acrylaatbol.
Die kan niet zo diep komen.
Om de druk te kunnen weerstaan, heb je een veel sterkere duikboot nodig.
Dit is Alvin. Een bol van 2 meter breed waarin precies 3 volwassenen passen.
De wanden zijn gemaakt van titaan en de patrijspoorten moeten klein zijn...
...anders zou de duikboot imploderen door de enorme druk.
Alvin kan tot 4500 meter duiken, 4,5 kilometer onder het oppervlak.
Op 3000 meter wordt de continentale helling vlak...
...en gaat over in de diepzeevlakte...
...die bijna de helft van 't aardoppervlak bedekt.
Meestal is hij vlak, maar op sommige plekken zijn er enorme troggen...
...die honderden kilometers breed zijn.
De diepste is de Marianentrog, meer dan 10 kilometer onder zeeniveau.
Maar 5 bemande duikboten ter wereld kunnen de diepzeevlakte bereiken...
...en ze hebben er nog niet eens één procent van onderzocht.
Er zijn hier veel minder grote dieren dan op de continentale helling.
Maar op sommige plekken marcheren honderden slangsterren over de bodem.
Vissen kom je ook tegen op de bodem van de diepste troggen.
De meeste komen van één familie en heten toepasselijk: rattenstaarten.
Ze gebruiken sensoren om geursporen van rottende karkassen te vinden.
Rattenstaarten leggen lange afstanden af op zoek naar voedsel...
...andere hier wachten liever af.
Dit is 'n statiefvis die zichzelf onder- steunt met twee speciale vinstralen.
Hij kan urenlang bewegingloos zitten.
Hij heeft wel oogjes, maar hij ziet bijna niets.
Hij signaleert zijn prooi met twee vinnen achter op zijn kop.
Deze reageren zelfs op de kleinste bewegingen.
We weten meer over het maanoppervlak dan over deze diepzeevlakte.
Iedere duik brengt weer nieuwe verrassingen met zich mee.
Deze diepzee-inktvis is zo groot als 'n strandbal en wordt Dombo genoemd.
Met een paraplu van huid tussen zijn tentakels en met zijn flaporen...
...zoekt Dombo moeiteloos de bodem af naar voedsel.
Midden op deze vlakte ligt het grootste geologische bouwwerk op aarde.
De midden-oceanische ruggen.
De ruggen zijn wel 3000 meter hoog en strekken zich 45.000 kilometer uit.
De grootste bergketen op aarde.
Toen duikboten daar in de jaren '70 eindelijk konden komen...
...vonden ze een buitengewone wereld van gesmolten steen...
...dat in het verleden omhoog was geweld en gestold.
Ze ontdekten torenhoge schoorstenen die water van 400 graden uitspuwden.
Aan het oppervlak verandert water bij 100 graden in stoom...
...maar door de druk is water bij 400 graden hier nog steeds vloeibaar.
De duikboot moet goed uitkijken.
Een ramp is zo gebeurd bij zo'n hoge druk en temperatuur.
En zelfs hier, waar het water vol zit met het dodelijke waterstofsulfide...
...werd leven ontdekt.
Sommige schoorstenen waren bedekt met witte buisjes.
Daar leefde een nieuw soort borstelwormen...
...die werd blootgesteld aan temperaturen van wel 80 graden.
Geen ander dier ter wereld kon dergelijke temperaturen verdragen.
Daarom werden ze Pompeï-wormen genoemd.
Maar dit was nog maar het begin:
Schoorstenen bedekt met hele gemeen- schappen verschillende organismen.
De bodem van de krater was bedekt met grote mosselen.
Er waren massa's witte krabben, maar het meest spectaculaire...
...waren honderden rode buiswormen van 2 meter lang en 4 cm breed.
Voordat ze werden ontdekt...
...dachten we dat al het leven van de zon afhing.
Maar hier in de diepe duisternis...
...ontdekten we leven dat geen energie uit de zon putte.
Waar leven ze dan van? Het antwoord lag bij de buiswormen zelf.
Ze zaten vol bacteriën die energie halen uit de sulfide...
...die uit de kraters stroomt.
Hun pluimen waren rood van de hemoglobine...
...die sulfide en zuurstof naar de bacteriën transporteert.
Deze kolonies zijn de belangrijkste energiebron voor al het leven hier.
De mosselen zaten er vol mee en net zoals groene planten leven geven...
...zo staan deze bacteriën aan de basis van een voedselketen...
...waar meer dan 500 soorten afhankelijk van zijn.
Krabben en garnalen eten bacteriën en proberen zelfs stukjes pluim te stelen.
De kraters werden in 1979 door biologen bezocht...
...en sindsdien is er om de tien dagen een nieuwe soort beschreven.
Boven aan de voedselketen staan vissen die altijd in de buurt blijven.
Maar op een dag moeten ze wel weg...
...omdat afzonderlijke kraters maar een paar decennia actief zijn.
Zoveel leven op één plek, onder zulke barre omstandigheden...
...midden op een enorme, kale diepzeevlakte...
...was voor de biologen een wonderbaarlijke ontdekking.
Zo kan het leven op onze planeet, dat in zee is begonnen, zijn ontstaan.
Diepzeeduikboten hebben in 1990 een nog grotere ontdekking gedaan.
Op 800 meter diepte op de bodem van de Golf van Mexico...
...ontdekten ze een onderwatermeer van ruim 20 meter lang...
...met een eigen zandstrand.
Eromheen leek zelfs een eb- en vloedlijn te liggen.
Maar dat kon natuurlijk niet, dit was onder water.
De lijn bleek te bestaan uit een dikke schuimlaag pekel...
...die veel zwaarder was dan 't zeewater...
...en het zand bestond uit honderdduizenden mosselen.
En weer was er midden in een kaal zee-bed een rijke oase van leven...
...volstrekt onafhankelijk van zonne-energie.
De energiebron was hier geen sulfide, maar methaan dat omhoog borrelt.
En weer hadden de mosselen bacteriën om de energie uit de methaan te halen.
Net als bij de hete kraters ...
...bestond hier een op bacteriën gebaseerd ecosysteem.
Er was een enorme verscheidenheid aan nieuwe soorten.
Garnalen, vreemde hurkkreeften...
...en helderrode borstelwormen.
Deze oases, koude bronnen genoemd, leken sterk op de hete kraters.
Door geologische processen in de bodem...
...kwam er ook waterstofsulfide vrij.
Niet zo vreemd dus dat niet ver van de plas buiswormen te vinden waren.
Enorme velden vol die zich honderden meters uitstrekten.
Deze nieuwe soort benut ook bacteriën om energie uit sulfide te halen...
...maar ze halen ze direct uit de grond.
Met hun prachtige kragen voorzien ze de bacterie van zuurstof.
Deze buiswormen zijn meer dan 200 jaar oud.
De hetekraterworm is het snelst groeiende ongewervelde dier in zee.
Deze soort lijkt veel langzamer te zijn.
Des te meer reden om je kraag te beschermen.
De energiebronnen van de hete krater kunnen plotseling opdrogen...
...maar hier ziet de toekomst er gunstiger uit.
Binnen tien jaar tijd twee nieuwe ecosystemen ontdekken...
...beide volstrekt onafhankelijk van zonne-energie, is heel bijzonder.
Tot nu toe hebben we maar 1 procent van de diepzeebodem onderzocht.
Wie weet wat er nog meer valt te ontdekken.
Ondertiteling rip, sync en correcties: Tyrannis Hawk